Yeni bir sistem ile çalışmaya başladığım zaman ilk yaptığım şeylerden biri bağlam diyagramı oluşturmak. Bu diyagram türü bir sistemin, bütün içerisindeki yerini anlamlandırmak için birebir.
Sistemimizi kapalı bir kutu olarak resmedip aşağıdaki sorulara cevaplar arayarak bu diyagramı oluşturabiliriz:
- Sistemi hangi kullanıcı grupları kullanıyor?
- Sistem hangi başka sistemler tarafından ne amaçla ve nasıl kullanılıyor?
- Sistem hangi başka sistemleri ne amaçla ve nasıl kullanıyor?
- Sistemin dolaylı olarak etkilediği veya etkilendiği başka sistemler, kullanıcılar var mı?
Diyagramı oluşturmaktaki amacımız sistemin içini ve dışını net bir şekilde belirlemek. Detaylardan olabildiği kadar uzak kalmalı ana aktörleri, komşu sistemleri ve ana veri akışlarını ortaya dökmeliyiz.
Hayali bir yemek sipariş uygulaması için basit bir örnek oluşturmaya çalıştım.
Bu tip bir diyagrama eklenebilecek bilginin bir üst sınırı yok. Okların stillerini farklılaştırarak iletişim yöntemlerini detaylandırabiliriz. Oklara açıklamalar ekleyerek iletilen veriler hakkında bilgi verebiliriz. Amacımızın sistemimizin durduğu yeri kuş bakışı göstermek olduğunu unutmadan ihtiyaca göre detayı arttırıp azaltabiliriz.
Bonus olarak Arc42‘dan derlediğim bu tip diyagramlarla çalışırken faydalı olacağını düşündüğüm ipuçları:
- Ne sistemin içinde? Ne sistemin dışında? iyi düşünün ve hepsini görselleştirin
- Sistemler ve kullanıcılar hakkında detay vermek için diyagramı tablolarla destekleyebilirsiniz
- Unutmayın bu bir kuş bakışı gösterim; çok detay vermeye çalışarak diyagramı boğmayın
- Okları bağımlılık yönünü değil veri akış yönünü göstermek için kullanın
- Benzer iletişim yöntemlerini, kullanıcı tiplerini, sistemleri kategoriler haline getirmek diyagramı basitleştirmenize yardımcı olabilir
- Teknik ve iş kavramlarını tek diyagramda görselleştirmekte zorlanıyorsanız ikiye ayırmak mantıklı olabilir.
Recep Karabıçak 